Khi nào cần can thiệp khi heo đẻ?

Trước khi đưa heo nái lên sàn đẻ, cần cung cấp một môi trường sạch sẽ và khô ráo, di chuyển những con nái lên sàn đẻ trước 1-5 ngày so với ngày đẻ dự kiến (có trại di chuyển lên trước 14 ngày). Các trường hợp đẻ khó, cần phải có biện pháp phù hợp để can thiệp khi heo đẻ.

Các hành vi của nái trước khi đẻ

Khoảng thời gian trước khi đẻ Đặc trưng/hành vi của nái
0-10 ngày Các tuyến vú bắt đầu to hơn và sậm màu
0-10 ngày Hai mép âm hộ phồng to
2 ngày Các tuyến vú căng to và tiết ra một ít dịch
12-24 giờ Tuyến vú bắt đầu tiết sữa
12-24 giờ Bồn chồn, cắn ổ
6 giờ Sữa tiết ra dồi dào
30 phút-4 giờ Tăng nhịp thở
15-60 phút Nái thôi cựa quậy và nằm im
30-90 phút Rặn, tiết dịch có máu, chất nhờn và phân xu heo con

NÁI ĐẺ BÌNH THƯỜNG

  • Heo con đầu tiên được sinh ra
  • Khoảng một nữa con đầu ra trước và một nữa con chân ra trước
  • Nái rặn nhè nhàng vừa phải
  • Khoảng cách mỗi con heo khoảng 15 phút
  • Tổng thời gian đẻ giữa mỗi ổ đẻ khác nhau, tuy nhiên chúng thường nằm ở khoảng < 2,5 giờ.
  • Nhau heo có thể ra sau 2-4 giờ kể từ con cuối cùng được sinh ra, tuy nhiên cũng có trường hợp nhau ra cùng với heo con.
  • Dịch tiết tiết ra ít

DẤU HIỆU NÁI ĐẺ KHÓ

  • Mang thai dài hơn 116 ngày.
  • Bỏ ăn
  • Dịch tiết có máu và phân heo con nhưng không rặn
  • Rặn nhưng không ra con
  • Khoảng thời gian giữa mỗi con heo dài hơn 1 giờ và bụng heo nái vẫn còn to
  • Có mùi hôi, tanh dịch tiết màu nâu, xám
  • Heo nái đỏ mắt
  • Kiệt sức sau khi đau bụng kéo dài
  • Nái kiệt sức, thở dốc, không đứng nổi

Sau khi kiểm tra và đoán chắc là heo nái đang đẻ khó, chúng ta cần thực hiện ngay các biện pháp can thiệp xem có heo con đang nằm kẹt ở cổ tử cung không? Nên cẩn thận vừa kiểm tra vừa xoa bóp bầu vú heo sẽ tránh được tình trạng đang kiểm tra mà heo nái đứng lên. Khi kiểm tra cổ tử cung, tại đây ta có 2 trường hợp:

  1. Không có heo con trong cổ tử cung =>xem xét sử dụng oxytocin để tăng cường các cơn co bóp tử cung.
  2. Có heo con trong cổ tử cung => móc heo con ra và đợi tiếp.
    Khi heo con cuối cùng khô, tiến hành kiểm tra, thăm khám lại bên trong lần nữa để xác định xem có còn heo con không. Sau đó, bắt buộc phải tiêm kháng sinh và kháng viêm. (Ở heo nái chỉ nên dùng kháng sinh thuộc nhóm Beta-Lactamkháng viêm non-corticoid) để tránh viêm tử cung, mất sữa.
Bảng hướng dẫn thời gian can thiệp
Chỉ dẫn Bình thường Cần chú ý
Từ lúc bắt đầu rặn cho đến sinh được có heo đầu tiên 2 tiếng Lâu hơn: kiểm tra tư thế thai của heo con
Từ con thứ 1 – đến con thứ 2 1,5 tiếng Lâu hơn: can thiệp
Con đầu tiên – con cuối cùng 3 tiếng Lâu hơn: cân nhắc sử dụng kháng sinh chống viêm nhiễm
Khoảng cách thời gian giữa mỗi con Trung bình 15 phút (chênh lệch từ 1 phút -> 4 tiếng) Lâu hơn 1 tiếng: can thiệp
Tư thế thai Thai ngược (chân ra trước): 40% Thai xuôi (đầu ra trước): 60%
Vỡ dây rốn sau khi sinh 35% Những con heo cuối gặp nhiều hơn
Dây rốn khô Sau 6 giờ (4-16 giờ) Sau 24 giờ chưa khô: kiểm tra viêm nhiễm
Tổng thời gian đẻ Trung bình 4 tiếng (1-16 tiếng) Tùy theo lứa đẻ.
Rốn heo con phải khô trong vòng 16-24 giờ.

Chú ý:

  • Cần cân nhắc khi dùng đến biện pháp can thiệp vào tử cung heo, bởi vì một khi đã can thiệp, chắc chắn heo sẽ bị viêm nhiễm rất nặng, nếu điều trị không triệt để sẽ dẫn đến viêm vú, viêm tử cung và mất sữa có thể ảnh hưởng đến lứa đẻ kế. Theo kinh nghiệm của các thành viên trong HCNTV thì nếu từ con 1-6 (hơn phân nữa ổ) heo bạn đẻ nhanh và êm xuôi thì không nên can thiệp. Heo có tổng thời gian đẻ lâu hơn 4 tiếng nên sử dụng kháng sinh để chống viêm nhiễm.
  • Không bao giờ sử dụng Oxytocin trước khi xác định nguyên nhân vấn đề.

LÀM THẾ NÀO ĐỂ CAN THIỆP?

***Việc can thiệp cần được thực hiện một cách nhẹ nhàng. Các cơ quan bên trong dạ con rất dễ tổn thương dẫn đến viêm, sưng, chảy máu, nặng hơn có thể làm chết heo mẹ và heo con.

  • Nên có kiến thức về cơ quan sinh sản của heo.
  • Rửa sạch khu vực xung quanh hậu môn và âm hộ heo mẹ.
  • Cắt ngắn móng tay
  • Cách tay cần được rửa sạch bằng xà phòng, đeo găng tay và bôi thật nhiều gel bôi trơn
  • Chụm đầu các ngón tay lại, khi mở mép âm hộ ra, nhẹ nhàng đưa tay vào trong
  • Tay có thể cảm nhận được độ rộng, hẹp của khung xương chậu
  • Nếu con nái chưa sẵn sàng đẻ thì cổ tử cung sẽ đóng
  • Chúng ta có thể đưa tay vào sâu tận bên trong cả 2 bên sừng tử cung
  • Dạ con cần được kiểm tra xem có tổn thương không (sưng, viêm)
  • Xác định nguyên nhân đẻ khó

CÁC NGUYÊN NHÂN CHÍNH GÂY ĐẺ KHÓ VÀ BIỆN PHÁP CAN THIỆP

Nguyên nhân Giải pháp can thiệp
Tử cung co bóp yếu Quy trình can thiệp: Chắc chắn rằng cổ tử cung đã mở và không có gì chặn ở cổ tử cung

Kéo heo ra bằng cách nắm mũi (ảnh 1ảnh 2) hoặc dùng thòng lọng (ảnh 1ảnh 2)

Tiêm oxytocin

Đuổi heo dậy

Mở quạt làm mát heo

Vị trí thai sai tư thế Sửa lại tư thế cho xuôi
  • Sa tử cung
Móc heo con ra rồi may lại (khó)
  • Xương chậu nhỏ
Mổ lấy thai
  • Táo bón
Thụt rửa trực tràng bằng nước ấm
Bàng quang đầy làm kẹt heo con Đuổi heo dậy để ép heo tiểu

Tiêm oxytocin

Hiếm khi buộc phải thông tiểu

Lệch tử cung
Can thiệp thủ công
Heo con quá lớn
Heo nái bị kích động Tiêm thuốc an thần (Prozil Fort)

Tiêm oxytocin

Tách heo con ra cho đến khi heo nái nằm yên và đẻ xong (tránh heo nái cắn con)

Sót nhau/máu và mủ còn chảy ra Hiếm khi gặp – thường là do còn heo con bên trong dạ con => thụt rửa, dùng oxytocin hoặc prostaglandin kích thích co bóp cơ trơn
Xuất huyết Cầm máu bằng vitamin K

Biên dịch và biên tập: Hội chăn nuôi Trà Vinh team

Fanpage: https://www.facebook.com/hoichannuoitravinh/

Chia sẻ:

2 bình luận về “Khi nào cần can thiệp khi heo đẻ?

Gửi một bình luận